Evolución da poboación de gaivota patiamarela Larus michahellis Naumann (1840) na ZEC Costa de Dexo (Oleiros, A Coruña) no período 1998-2016

Barros, A. 2016. Evolución da poboación de gaivota patiamarela Larus michahellis Naumann (1840) na ZEC Costa de Dexo (Oleiros, A Coruña) no período 1998-2016. Libro de Resumos do IX Congreso Galego de Ornitoloxía. Pontevedra, novembro 2016. Sociedade Galega de Ornitoloxía.


Algunhas das colonias insulares máis importantes de gaivota patiamarela en Galiza sufriron un importante declive na última década. Porén, pouco se sabe acerca da situación das poboacións continentais. No presente traballo preséntase a evolución da poboación reprodutora de gaivota patiamarela na Zona Especial de Conservación (ZEC) Costa de Dexo (Oleiros, A Coruña) entre os anos 1998 e 2016. Nestes 19 anos realizouse un total de 6 censos do total da poboación comprendida entre o cabo de Mera e a punta Torrella. A unidade de censo empregada foi o territorio aparentemente ocupado (TAO), considerándose como tales aqueles territorios ocupados cando menos por un adulto con actitude de defensa territorial clara. Todos os censos foron realizados na segunda quincena do mes de maio, coincidindo co final do período de incubación da especie en Galiza. A costa foi dividida en seis sectores de censo, dous deles correspondentes a illas e outros catro a distintos tramos de cantís costeiros. A evolución do tamaño da poboación resúmese en dous períodos ben diferenciados, un de lixeiro aumento e outro, menos significativo, de descenso. Así, a poboación aumentou entre 1998 e 2009 un 5,3% anual, pasando de 167 a 295 parellas. Pola contra, entre 2009 e 2016 descendeu a un ritmo do 1,9% anual. Neste último ano contáronse 258 TAOS. Por sectores, as colonias situadas en costas resgardadas (furnas e enseadas) mantiveron unha poboación máis estable que as situadas en sectores de costa exposta. Dous sectores, a insua de Canaval e porto de Dexo-punta Torrella, concentraron a maior parte (61-80%) da poboación en todos os censos. A colonia situada na insua de Canaval desertou por completo no ano 2004 e foi ocupada por moi poucas parellas no 2005, feitos que poderían deberse a eventos de depredación por parte do visón americano Neovison vison; no 2005 localizouse unha letrina deste depredador moi perto da illa. En termos xerais, nos últimos 10 anos a poboación de gaivota patiamarela da Costa de Dexo mantivo unha tendenza estable con lixeiras variacións intercensais que, en calquera caso, non reflicten un descenso brusco da poboación como o detectado nalgunhas das principais colonias insulares.

O corvo mariño cristado Phalacrocorax aristotelis (Linnaeus, 1761) na provincia de Lugo: tendencia histórica, poboación actual e posible efecto da depredación por mamíferos exóticos invasores

París Gómez, S., Mouriño Lourido, J., Rodríguez Silvar, X. 2016. O corvo mariño cristado Phalacrocorax aristotelis (Linnaeus, 1761) na provincia de Lugo: tendencia histórica, poboación actual e posible efecto da depredación por mamíferos exóticos invasores. Libro de Resumos do IX Congreso Galego de Ornitoloxía. Pontevedra, novembro 2016. Sociedade Galega de Ornitoloxía.


O corvo mariño cristado Phalacrocrax aristotelis é unha ave mariña de distribución paleártica occidental e hábitos eminentemente costeiros. Na fachada atlántica europea está presente a subespecie nominal, que segundo diversos autores semella estar a sufrir un declive das súas poboacións globais. Neste contexto, as poboacións cántabro-atlánticas da península ibérica amosan dende inicios do presente século unha tendencia acusadamente negativa, que implica a súa consideración como En Perigo de Extinción baixo criterios UICN e a súa inclusión como especie Vulnerable no Catálogo Galego de Especies Ameazadas. Durante o ano 2015 realizouse un censo completo da especie na provincia de Lugo, co obxectivo de actualizar o coñecemento do seu estado poboacional tras o último censo realizado no ano 2007. Durante os meses de abril e maio prospectáronse a pé ou dende embarcación 77 km de costa continental, illas e illotes da provincia, o que representa o 61% do total de costa acantilada da provincia. Os tramos acantilados non revisados correspóndense maioritariamente coa Mariña Oriental, con cantís moi baixos e pouco aptos para a nidificación da especie, sen presenza reprodutora coñecida historicamente. Paralelamente, recompiláronse e revisáronse os censos coñecidos dende a década de 1970, co obxecto de coñecer a tendencia poboacional do corvo mariño cristado no ámbito de estudo. O tamaño total da poboación reprodutora foi de 88 parellas repartidas en 9 localidades. Isto supón un incremento poboacional do 33% respecto ao censo de 2007, mentres que en relación cun censo inédito previo realizado en 2003 supón un declive do 20%. O 98% das parellas reprodutoras localízanse en áreas protexidas pola Rede Natura 2000. O principal núcleo reprodutor sitúase na illa de Ansarón, que con 40 parellas albergou o 45% da poboación provincial e presenta un acusado declive do 47% dende o ano 2003. Nesta localidade detéctase durante este período un significativo cambio na selección de hábitat de nidificación: mentres no 2003 o 51% (n=85) dos niños localizábanse accesibles, principalmente baixo bloques rochosos, en 2015 o 100% (n=40) atópanse en cantís e paredes verticais. Discútese sobre os censos históricos, a tendencia poboacional e as súas posibles causas, máis o posible efecto da presenza de mamíferos exóticos invasores sobre a selección do hábitat de nidificación, éxito reprodutor e tamaño da poboación na illa de Ansarón.

Situación actual do proceso de colonización do gaivotón Larus marinus en Galicia

Mouriño, J., Bermejo, A., Silvar, X. 2016. Situación actual do proceso de colonización do gaivotón Larus marinus en Galicia. Libro de Resumos do IX Congreso Galego de Ornitoloxía. Pontevedra, novembro 2016. Sociedade Galega de Ornitoloxía.


O gaivotón Larus marinus encóntrase en expansión en Europa, proceso que o levou a comezar a reproducirse en Galicia, cun primeiro rexistro confirmado nos Farallóns (Cervo) en 2005. Desde entón, novas parellas reprodutoras citáronse en Asturias e Eus- kadi, mentres en Galicia a colonización se concentrou na Mariña e na ría de Arousa, ocupando pequenas illas que contan con colonias doutras especies de gaivotas, funda- mentalmente gaivota patiamarela L. michahellis. Coa intención de actualizar a información referida aos seus efectivos e distribución, en 2016 prospectáronse as principais localidades de cría coñecida do gaivotón en Galicia, asi como outras illas con colonias de gaivotas onde podería nidificar. En xeral, procurouse realizar unha primeira visita en maio para contabilizar niños ou, no seu defecto, territorios aparentemente ocupados; máis unha segunda visita a fins de xuño, coa fin de determinar o éxito reprodutor. Foron detectadas entre 13 e 15 parellas nidificantes, repartidas en dous núcleos, si- tuados na metade occidental da Mariña lucense e na Ría de Arousa. Na Mariña, o gaivotón cría no arquipélago dos Farallóns (5-7 parellas), Ansarón (1 parella) e Gabeira de Viveiro (1 parella), mentres na ría de Arousa nidifica no Guidoiro Areoso, Guidoiro Pedregoso e Rúa (unha parella en cada illa) máis no arquipélago de Sálvora, no denomi- nado Parque Nacional das Illas Atlánticas de Galicia (3 parellas). Os rexistros obtidos en 2016 e anos anteriores permiten apuntar que o período reprodutor comeza pouco antes que na gaivota patiamarela (L. michahellis), con postas a mediados de abril e polos voantóns desde finais de xuño, sendo máis atrasado nas pare- llas que se reproducen por vez primeira. O éxito reprodutor foi estimado en 0,8 polos/ parella (n=5). Adicionalmente, obtivéronse evidencias do recrutamento de aves nacidas en Galicia en anos anteriores.

Censo da poboación reprodutora de corvo mariño cristado (Phalacrocorax aristotelis), gaivota patiamarela (Larus michahellis), gaivota escura (Larus fuscus) e gaivotón (Larus marinus) no Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia: resultados de 2015

Barros, A. (2015). Censo da poboación reprodutora de corvo mariño cristado (Phalacrocorax aristotelis), gaivota patiamarela (Larus michahellis), gaivota escura (Larus fuscus) e gaivotón (Larus marinus) no Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia: resultados de 2015. Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia. Informe non publicado. Xuño de 2015.


 

Seguimento da poboación reprodutora de Gaivota patimarela (Larus michahellis) no Parque Nacional Marítimo Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia: resultados de 2014

Munilla, I.; Domínguez, P.; Piorno, V. 2014. Seguimento da poboación reprodutora de Gaivota patimarela (Larus michahellis) no Parque Nacional Marítimo Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia: resultados de 2014. Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia. Informe non publicado. Decembro 2014.


 

Seguimento da poboación reprodutora de Gaivota patimarela (Larus michahellis) no Parque Nacional Marítimo Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia: resultados de 2013.

Munilla, I.; Domínguez, P.; Piorno, V. 2013. Seguimento da poboación reprodutora de Gaivota patimarela (Larus michahellis) no Parque Nacional Marítimo Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia: resultados de 2013. Parque Nacional Marítimo e Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia. Informe non publicado. Decembro 2013.


 

Seguimento das poboacións reprodutoras de corvo mariño (Phalacrocorax aristotelis) e gaivota patimarela (Larus michahellis) do Parque Nacional das Illas Atlánticas de Galicia: resultados de 2011.

Pérez, C., Barros, A., Velando, A., & Munilla, I. Seguimento das poboacións reprodutoras de corvo mariño (Phalacrocorax aristotelis) e gaivota patiamarela (Larus michahellis) do Parque Nacional das Illas Atlánticas de Galicia. Ano 2011. Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia. 2012. Informe non publicado.